Het nieuwe arbeidsrecht en ontslagrecht 2015 (De Wet Werk en Zekerheid)

In 2015 is en wordt het arbeidsrecht en ontslagrecht ingrijpend veranderd. De nieuwe wetgeving is gericht op arbeidsmobiliteit. Niet het behoud van dezelfde baan staat centraal, maar het behoud van werkgelegenheid en doorstroom staat centraal. De nieuwe wet heet: de Wet Werk en Zekerheid. De belangrijkste veranderingen en te nemen maatregelen beschrijf ik zo kort mogelijk in dit document. De wijzigingen gelden per 1 januari 2015, per 1 juli 2015 en per 1 januari 2016.

Lees deze publicatie als pdf
Inhoudsopgave:

A. Vanaf 1 januari 2015:
1. Geen proeftijd meer bij tijdelijk arbeidscontract tot 6 maanden
2. Concurrentiebeding en relatiebeding bij tijdelijk arbeidscontract alleen in uitzonderingsgevallen
3. Werkgever heeft aanzegplicht bij tijdelijk arbeidscontract
B. Vanaf 1 juli 2015:
4. Ketenregeling van drie naar twee jaar
5. Werkgever kan niet meer kiezen tussen UWV en kantonrechter
6. Opzegtermijnen bij ontslag
7. Beroep, hoger beroep en cassatie in ontslagzaken
8. Vergoeding volgens kantonrechtersformule wordt transitievergoeding
9. Werkgever heeft plicht om werknemer scholing te laten volgen
10. Beëindigingsovereenkomst moet schriftelijk en werknemer krijgt bedenktijd van 14 dagen
11. Werknemer moet na half jaar ww alle soorten werk accepteren
C. Vanaf 1 januari 2016:
12. Verkorting periode ww-uitkering
13. Afsluitend

A. Vanaf 1 januari 2015:

1. Geen proeftijd meer bij tijdelijk arbeidscontract tot 6 maanden
Tot 2015 mocht in tijdelijke arbeidscontracten een proeftijd worden opgenomen. Bij overeenkomsten voor bepaalde tijd tot en met twee jaar mocht de proeftijd één maand zijn.

Per 2015 mag er geen proeftijd meer worden opgenomen in arbeidsovereenkomsten met een looptijd tot en met zes maanden.

In arbeidscontracten met een looptijd van langer dan zes maanden is een proeftijd dus wel toegestaan. De proeftijd mag één maand zijn bij contracten die langer lopen dan zes maanden, maar korter dan twee jaar. Bij contracten met een looptijd langer dan twee jaar mag de proeftijd twee maanden zijn.

Tijdelijke contracten voor de duur van een project mogen een proeftijd van één maand hebben.

Let op: Een proeftijd mag niet meer bij tijdelijke arbeidscontracten tot en mét zes maanden. Bij contracten van zes maanden en één of twee dagen mag een proeftijd dus wel.
Actie: Pas uw contracten aan!

2. Concurrentiebeding en relatiebeding bij tijdelijk arbeidscontract alleen in uitzonderingsgevallen

Het was vrij gebruikelijk voor een werkgever om een concurrentiebeding (een relatiebeding is ook een concurrentiebeding) op te nemen in een arbeidsovereenkomst. Ook in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd.

Per 1 januari 2015 mag er geen concurrentiebeding worden opgenomen in een tijdelijk arbeidscontract, tenzij er een zwaarwegend bedrijfsbelang of dienstbelang is, en schriftelijk wordt gemotiveerd waarom dat zo is.

Het zwaarwegend belang moet overigens aanwezig zijn bij aangaan van het concurrentiebeding of relatiebeding, maar ook bij einde van het contract.

Een concurrentiebeding of relatiebeding in strijd met de nieuwe regeling is nietig als het niet schriftelijk is overeengekomen of niet met een meerderjarige werknemer. Dan geldt het beding dus niet.

Een werknemer kan een concurrentiebeding of relatiebeding aanvechten bij de rechter als er naar zijn mening geen sprake is van een zwaarwegend bedrijfsbelang of dienstbelang of het beding onredelijk is in zijn geval. De rechter kan het beding vernietigen of een vergoeding toekennen aan de werknemer.

Let op: Een concurrentiebeding of relatiebeding mag niet meer in een tijdelijk arbeidscontract, tenzij er een duidelijke schriftelijke motivering is waarom het beding noodzakelijk is bij de betreffende werknemer wegens een zwaarwegend bedrijfsbelang of dienstbelang.

Actie: Zorg voor voldoende motivering van ieder concurrentiebeding of relatiebeding in ieder arbeidscontract! De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn.

3. Werkgever heeft aanzegplicht bij tijdelijk arbeidscontract

Per 1 januari 2015 geldt er een aanzegplicht voor werkgevers. De werkgever moet uiterlijk één maand voordat het arbeidscontract afloopt de werknemer schriftelijk meedelen of hij de overeenkomst wel of niet gaat verlengen, en zo ja, onder welke voorwaarden.

De aanzegplicht geldt voor arbeidsovereenkomsten vanaf zes maanden. En ook voor arbeidsovereenkomsten zonder einddatum (bijvoorbeeld voor projecten). De aanzegplicht geldt niet voor arbeidsovereenkomsten tot zes maanden. En ook niet voor uitzendovereenkomsten met een uitzendbeding.

De werkgever die niet voldoet aan de aanzegplicht moet een boete betalen aan de werknemer ter hoogte van één maand salaris. Als hij de aanzegging wel doet, maar te laat, dan moet hij een pro rata boete betalen over het deel van de maand dat hij te laat was.

Let op: De aanzegplicht is verplicht bij een contract voor bepaalde tijd, of u het nu wilt laten aflopen of laten doorlopen.

Actie: Voorkom een boete! Zorg ervoor dat de aanzegging voor elk contract tijdig wordt gedaan.

B. Vanaf 1 juli 2015:

4. Ketenregeling van drie naar twee jaar

De ketenregeling wordt verkort van drie jaar naar twee jaar. In die twee jaar mogen maximaal drie tijdelijke contracten worden gesloten. De tussenperiode waarbinnen de bepaalde tijd contracten als opvolgend worden beschouwd wordt verlengd van drie maanden naar zes maanden.

Let op: De ketenregeling wordt twee jaar. Tussenperiode wordt 6 maanden.

Actie: Voorkom ongewenste onbepaalde tijd contracten. Pas uw contractenbeleid aan!

5. Werkgever kan niet meer kiezen tussen UWV en kantonrechter

Per 1 juli 2015 zal in de wet staan in welke gevallen de werkgever naar het UWV moet en in welke gevallen naar de kantonrechter. Geen keuzevrijheid meer dus.

Kort gezegd:
Bij ontslag wegens bedrijfseconomische redenen of ontslag na twee jaar ziekte / arbeidsongeschiktheid moet de werkgever naar het UWV.

Bij ontslag wegens persoonlijke redenen, zoals verstoorde arbeidsrelatie, niet-functionerende werknemer of verwijtbaar gedrag van de werknemer moet de werkgever naar de kantonrechter.

Voordat ontslag of ontbinding mogelijk is moet de werkgever eerst voldoende onderzoeken of de werknemer werk kan behouden door (om)scholing en/of door herplaatsing. De werkgever moet zich voldoende hebben ingespannen. Dit kan volgens de achtergrond van de nieuwe wet niet worden gecompenseerd met een hogere vergoeding.

Let op: U kunt niet meer kiezen tussen UWV of kantonrechter.

Actie: Controleer eerst de juiste ontslagroute en of uw inspanningen voldoende zijn geweest. Een verkeerde procedure starten of een incompleet ontslagdossier is onnodig kostbaar.

6. Opzegtermijnen bij ontslag

Per 1 juli 2015 mag de volledige tijd van de ontslag procedure afgetrokken worden van de opzegtermijn. Er moet wel minimaal één maand overblijven. Vóór juli 2015 mag alleen één maand worden afgetrokken als een ontslag procedure bij het UWV wordt gevoerd.

Bij CAO mag een commissie wordt ingesteld die de ontslagaanvragen gaat beoordelen in plaats van het UWV gaat.

Let op: de opzegtermijnen zijn gewijzigd.

Actie: Hanteer de juiste opzegtermijn na een procedure bij het UWV of de kantonrechter. Onjuiste toepassing kan kostbaar zijn!

7. Beroep, hoger beroep en cassatie in ontslagzaken

Tot 1 juli 2015 is een ontslag besluit van het UWV of ontbinding beschikking van de kantonrechter in principe definitief.

Per 1 juli 2015 kan beroep bij de kantonrechter ingesteld worden tegen een beslissing van het UWV. En hoger beroep bij het Gerechtshof is mogelijk tegen een uitspraak van de kantonrechter. Daarna kan nog cassatie worden ingesteld.

Let op: beroep, hoger beroep en cassatie is mogelijk onder de nieuwe wet.

Actie: Houdt dus rekening met de mogelijkheid van doorprocederen indien u een ontslagprocedure wilt starten. Een schikking kan om financiële redenen soms beter zijn.

8. Vergoeding volgens kantonrechtersformule wordt transitievergoeding

Tot 1 juli 2015 wordt de sinds lange tijd gebruikte kantonrechtersformule gehanteerd voor een ontslagvergoeding. Grofweg komt die vergoeding neer op één bruto maand salaris per gewerkt jaar. De nieuwe vergoeding komt grofweg neer op een derde bruto maand salaris per gewerkt jaar. Een stuk lager dus.

Vanaf 1 juli 2015 vervalt de kantonrechtersformule. In de plaats komt een transitievergoeding. De transitievergoeding is verschuldigd aan een werknemer die ontslagen wordt, waarvan de arbeidsovereenkomst wordt ontbonden en waarvan de arbeidsovereenkomst eindigt. De werknemer moet langer dan twee jaar in dienst zijn geweest om recht te hebben op de transitievergoeding.

Indien de werknemer zelf ontslag neemt, heeft hij geen recht op de transitievergoeding.

De hoogte van de transitievergoeding:

Tot en met 10 jaar dienstverband: 1/6 bruto maandsalaris per gewerkte periode van zes maanden.

Over de jaren daarna: 1/4 bruto maandsalaris per gewerkte periode van zes maanden.

De maximum hoogte van de transitievergoeding:
EUR 75.000 of, bij een hoger bruto jaarsalaris, éénmaal het bruto jaarsalaris.

Afwijkende regels bij CAO of Sociaal Plan gelden nog tot 1 juli 2016.

Let op: De ontslagvergoeding wijzigt. De vergoeding geldt ook bij aflopen tijdelijk contract.

Actie: Indien ontslag nodig is, verifieer dan tijdig of het in dat geval gunstiger is voor of na 1 juli 2015. Dit kan groot verschil in kosten maken.

Een billijke vergoeding door de kantonrechter in speciale situaties:

De kantonrechter kan de transitievergoeding verlagen of op nihil stellen indien de werknemer ernstige verwijten treffen ten aanzien van het ontslag.

Ook kan de kantonrechter de transitievergoeding verlagen in geval van financiële slechte situatie van de werkgever. Dit moet wel gaan om zeer ernstige situaties waarbij het voortbestaan van de onderneming in gevaar komt.

Indien de werkgever ernstige verwijten treffen ten aanzien van het ontslag kan de kantonrechter de transitievergoeding zelfs verhogen.

Kosten om werknemer aan ander werk te helpen kunnen worden verrekend met de transitievergoeding:

Hierbij kan worden gedacht aan kosten van outplacement, of kosten van scholing (die geen betrekking heeft op de eigen functie bij de werkgever).

Let op: Kosten mogen alleen worden verrekend als dat uitdrukkelijk schriftelijk is overeengekomen.

Actie: Pas uw contracten dus aan. Dit kan veel geld schelen.

Een speciale regeling (tot 2020) voor werknemers van 50 jaar en ouder: Over de gewerkte periodes van zes maanden nadat werknemer 50 is geworden geldt: 1/2 bruto maandsalaris per gewerkte periode van zes maanden. Deze regeling geldt niet bij bedrijven met minder dan 25 werknemers.

Een speciale regeling (tot 2020) voor MKB bedrijven tot en met 25 werknemers: Voor de berekening van de transitievergoeding worden de gewerkte jaren voor 2013 niet meegeteld. Deze regeling geldt alleen in geval van ontslag wegens bedrijfseconomische redenen en aantoonbaar slechte financiële situatie van het MKB bedrijf.

9. Werkgever heeft plicht om werknemer scholing te laten volgen

In de wet is nu de plicht voor de werkgever opgenomen om werknemers in de gelegenheid te stellen om scholing te volgen. Het gaat om scholing die nodig is voor de werknemer om zijn functie uit te oefenen.

Als de functie van de werknemer wegvalt of de werknemer de functie zelf niet meer kan uitoefenen, ook dan moet de werkgever de werknemer laten scholen of omscholen, met als doel de arbeidsovereenkomst voort te zetten.

Let op: Scholing van werknemers is verplicht.

Actie: Zorg voor een scholing plan. Onvoldoende inspanning van werkgever kan tot onmogelijkheid ontslag leiden.

10. Beëindigingsovereenkomst moet schriftelijk en werknemer krijgt bedenktijd van 14 dagen

Indien de arbeidsovereenkomst wordt beëindigd met wederzijds goedvinden (beëindigingsovereenkomst of vaststellingsovereenkomst) krijgt de werknemer twee weken bedenktijd om op de overeenkomst terug te komen. Als de bedenktijd niet in de beëindigingsovereenkomst of vaststellingsovereenkomst wordt opgenomen, geldt zelfs een bedenktijd van drie weken. Als de overeenkomst niet schriftelijk wordt aangegaan geldt de overeenkomst niet.

Let op: De beëindigingsovereenkomst moet schriftelijk. Werknemer krijgt twee weken bedenktijd.

Actie: Zorg voor aanpassing van uw model beëindigingsovereenkomst of vaststellingsovereenkomst.


11. Werknemer moet na half jaar ww alle soorten werk accepteren

Per 1 juli 2016 geldt dat werknemers die zes maanden een ww-uitkering ontvangen een sollicitatieplicht hebben gericht op alle soorten werk. Dus ook het werk dat ver onder het opleidingsniveau van de werknemer ligt.

C. Vanaf 1 januari 2016:

12. Verkorting periode ww-uitkering

 

Per 2016 wordt de periode dat een ww-uitkering ontvangen kan worden geleidelijk tot 1 april 2019 afgebouwd van maximaal 38 maanden tot maximaal 24 maanden. Ieder kwartaal wordt de periode met een maand verkort.

 

13. Afsluitend

Zoals u hebt kunnen lezen, zijn en worden er enorm veel wijzigingen doorgevoerd op het gebied van arbeidsrecht, ontslagrecht en ww-uitkering.

In dit document heb ik enkel de meest relevante zaken in grote lijnen behandeld. Zoals altijd zijn er diverse nuances en uitzonderingen in de wetgeving. Ook kan op diverse regelingen bij CAO worden afgeweken.

Gesteld wordt dat met de nieuwe wetgeving ontslag goedkoper en makkelijker wordt. Dat valt nog maar te bezien.

De transitievergoeding is in de basis wel lager dan een vergoeding volgens de kantonrechtersformule, maar er komen ook een aantal correctiefactoren. Bovendien kan onder de nieuwe wet doorgeprocedeerd worden.

Of ontslag makkelijker wordt moet ook nog blijken. De inspanningsplicht van de werkgever (scholing, herplaatsing) lijkt hoog te zijn. En het lijkt erop dat een te mager ontslagdossier niet gecompenseerd gaat worden in vergoeding, maar dat het zal leiden tot afwijzing van een ontslagverzoek of ontbindingsverzoek.

Hoe de praktijk werkelijk zal zijn, zal in de komende jaren vanzelf blijken uit de rechtspraak.

Zorg er in ieder geval voor dat u de in dit document genoemde zaken correct aanpast in uw standaard arbeidsovereenkomsten en uw personeelsbeleid.

Lees deze publicatie als pdf

Profiel van deze advocaat

Referenties
Diensten Arbeidsrecht en Ontslagrecht van dit advocatenkantoor

Neem contact op om uw mogelijkheden te bespreken.

 


Share this:
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmail
Follow us:
Facebooktwittergoogle_pluslinkedin